Türkiye’nin Ay’a yönelik uzay görevi kapsamında geliştirilen Ay Uzay Aracı’nda üretim, montaj ve entegrasyon çalışmaları tamamlandı. Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki araç, sistem seviyesi çevresel testler için TUSAŞ’a gönderilecek. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, konu hakkında yaptığı açıklamada fırlatma için 2027 yılının ilk aylarına işaret etti.
Ay aracı test aşamasına geçiyor
Kacır, Türkiye’nin ilk Ay görevi kapsamında geliştirilen Ay Uzay Aracı’nın üretim, montaj ve entegrasyon süreçlerinin tamamlandığını açıkladı. Araç, bundan sonraki aşamada dayanıklılığının ve uzay koşullarına uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla sistem seviyesi çevresel testlere tabi tutulacak.
Testlerin TUSAŞ’ta gerçekleştirilmesinin ardından uzay aracının ABD’deki Kennedy Uzay İstasyonu’na gönderilmesi planlanıyor. Bakan Kacır, aracın 2027’nin ilk aylarında, uzaya gönderilmesinin hedeflendiğini belirtti.
Yaklaşık 2 ayda Ay yörüngesine ulaşacak
Kacır’ın verdiği bilgilere göre Ay Uzay Aracı, fırlatmanın ardından yaklaşık iki aylık bir yolculuk gerçekleştirecek. Araç daha sonra Ay yüzeyinden 100 kilometre yükseklikte bulunan kutupsal ve dairesel görev yörüngesine yerleşecek.
Bu yörüngede en az üç ay boyunca operasyon yürütülmesi planlanıyor. Görev süresi, aracın performansına bağlı olarak bir yıla kadar uzatılabilecek.
Ay’ın suyu ve manyetik alanı araştırılacak
Ay Uzay Aracı’nın temel amacı yalnızca Ay yörüngesine ulaşmak olmayacak. Araç, yörüngedeki bilimsel görevi sırasında Ay’ın yapısına ilişkin çeşitli ölçümler gerçekleştirecek.
Görev kapsamında Ay’daki suyun oluşum mekanizmaları, Ay’ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri incelenecek. Türkiye’nin yerli olarak geliştirdiği bilimsel ekipmanlarla Ay’daki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler de yapılacak.
Bilimsel çalışmaların tamamlanmasının ardından araç için görevin son ve en kritik aşamasına geçilecek.
Hibrit itki sistemi kontrollü inişte kullanılacak
Türkiye’nin kendi imkanlarıyla geliştirdiği hibrit itki sistemi, Ay görevinin önemli teknolojilerinden biri olacak. Sistem, aracın yörüngesini yükseltmek amacıyla gerçekleştirilecek manevralarda kullanılacak.
Aynı sistem, görevin sonunda aracın Ay yörüngesinden çıkarılması ve yüzeye doğru gönderilmesi için yapılacak ateşlemelerde de görev üstlenecek. Bilimsel çalışmalar tamamlandıktan sonra kontrollü yavaşlatma manevralarıyla Ay yüzeyine ulaşılması hedefleniyor.
Fırlatma öncesinde zorlu testlerden geçecek
Üretim, montaj ve entegrasyon aşamalarını tamamlayan Ay Uzay Aracı, şimdi fırlatma ve uzay koşullarına dayanıklılığının doğrulanacağı kapsamlı testlere girecek.
TUSAŞ’taki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi’nde gerçekleştirilecek ısıl vakum testleriyle aracın uzay ortamındaki davranışı, yapısal testlerle fırlatma sırasında karşılaşacağı koşullara dayanımı incelenecek. Elektromanyetik uyumluluk testlerinde ise araç üzerindeki sistemlerin birbirleriyle güvenli ve uyumlu biçimde çalışıp çalışmadığı kontrol edilecek. Testlerin tamamlanmasının ardından araç, Türkiye’deki yeni temiz oda ve entegrasyon tesisine getirilecek. Buradaki nihai kontrollerin ardından Kennedy Uzay Merkezi’ne gönderilmesi planlanıyor.
Yaklaşık 3,5 ton ağırlığındaki Ay Uzay Aracı yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranıyla geliştirildi. Projede TÜBİTAK Uzay ve Delta V’nin yanı sıra çeşitli yerli teknoloji firmaları ve girişimler de görev aldı.
Türkiye’nin Ay Araştırma Programı 2022’nin başında resmen başlatıldı. Kacır, programda bugün itibarıyla yüzde 77 seviyesine ulaşıldığını açıkladı. Ay Uzay Aracı’nın geliştirme ve üretim süreçlerinde bugüne kadar 200’den fazla mühendis, araştırmacı ve teknik personel görev aldı.
